Digitale ulcera, open wondjes op de vingers of tenen, zijn een veelvoorkomend symptoom bij patiënten met systemische sclerose, ook wel sclerodermie genoemd. Circa 40 à 50% van de patiënten heeft wel eens last van digitale ulcera. Bij een op de drie patiënten met sclerodermie treden digitale ulcera op die slecht genezen of steeds terugkomen.

Wat is sclerodermie
Sclerodermie of systemische sclerose is een zeldzame, chronische ziekte, die veroorzaakt wordt door een ontregeld afweersysteem (auto-immuun ziekte). Hierbij raakt gezond weefsel beschadigd en wordt het vervangen door stug littekenweefsel (verbindweefseling).

Oorzaak en gevolgen van sclerodermie
De doorbloeding van weefsels wordt normaal gesproken nauwkeurig gereguleerd door stoffen in het lichaam die de bloedvaten verwijden en stoffen die de bloedvaten vernauwen. Door de effecten van sclerodermie wordt de aanmaak van deze stoffen in de bloedvaten verstoord en wordt er onder andere relatief te veel van de vaatvernauwende stof, endotheline, gemaakt en te weinig van de vaatverwijdende stoffen stikstofoxide en prostacycline. Dit zorgt ervoor dat bijvoorbeeld de kleine bloedvaatjes van de handen en voeten nauwer en stijver worden, waardoor het bloed er niet meer goed doorheen kan stromen. Als gevolg hiervan verharden weefsels, waardoor er allerlei afwijkingen en vervormingen ontstaan. Het meest opvallend is de verharding van de huid, maar ook bloedvaten en organen kunnen worden aangetast. Bloedvaten vernauwen en worden stijf, waardoor de bloedstroom bemoeilijkt wordt. Artsen spreken hierbij van vasculopathie. Wanneer dit in de kleine bloedvaten van de handen en voeten gebeurt kunnen zweren (ulcera) aan de vingers en tenen (digitaal) ontstaan.

Fenomeen van Raynaud als een van de eerste en meest voorkomende symptoom bij sclerodermie
Symptomen bij sclerodermie zijn, zoals hierboven beschreven, het resultaat van een gebrekkige microcirculatie in de bloedvaten en uiten zich in verschillende lichaamsdelen. De handen vertonen vaak het fenomeen van Raynaud waarbij de kleine bloedvaten in de extremiteiten (handen en voeten) van het lichaam in een spasme samentrekken als gevolg van temperatuurwisselingen en stresssituaties. Een aanval van het fenomeen van Raynaud uit zich als een verkleuring van de vingers, waarbij de vingers achtereenvolgens eerst wit, dan blauw en tenslotte rood verkleuren.

Digitale ulcera als symptoom bij sclerodermie
Uiteindelijk krijgt het weefsel in de vingers en tenen hierdoor niet meer genoeg bloed met zuurstof en de benodigde voedingsstoffen en kan makkelijker beschadigd worden. Ook zorgt het gebrek aan voedingsstoffen en zuurstof ervoor dat het weefsel zich langzamer en slechter kan herstellen na een beschadiging. Hierdoor kunnen er hardnekkige (chronische) zweren op de vingers en tenen (digitale ulcera) ontstaan.

Wat zijn digitale ulcera
Digitale ulcera zijn zeer pijnlijke, open wondjes op de vingers of tenen, die gemakkelijk ontstoken kunnen raken. In veel gevallen blijven ze lang aanwezig en kan er bij de genezing vervorming van de vinger of teen optreden. Ook komen digitale ulcera vaak terug.

De invloed van digitale ulcera op het dagelijks leven
Dit alles kan grote invloed hebben op het dagelijks leven. Eenvoudige, alledaagse bezigheden, zoals het dichtknopen van kleding, schrijven, koken of werken in de tuin kunnen bemoeilijkt worden.